HumanFactorsnl

Artikelen

  • Presteer meer, overleef digitalisering
    Document downloaden

    Organisaties zijn continu op zoek naar efficiencywinst. Digitalisering, automatisering en robotisering maken dit mogelijk. De concurrentiestrijd tussen robots en mensen is reeds begonnen, echter uitsluitend routinewerk kan op dit moment geautomatiseerd worden. Dit artikel beschrijft mogelijkheden om de prestatie van kenniswerkers te verhogen om te voldoen aan de benodigde efficiency-winsten in organisaties. Inzichten uit de topsport worden toegepast. Daarnaast wordt de meerwaarde van een aantal ergonomische hulpmiddelen voor de werkprestatie beschreven.

    Auteurs

    Stefan IJmker
  • Robotisering: kans of bedreiging?
    Document downloaden

    Een viertal jaar geleden had Mariasteen, beschutte werkplaats in Vlaanderen, drie kansen op nieuw werk. Deze drie kansen werden echter eerder als drie bedreigingen beschouwd. Dit is een verhaal over automatisatie. Dit is een verhaal over cobots. En dit is vooral een verhaal over automatisatie en cobots die de hand reiken naar de sociale economie. Praktische ervaringen vanuit het werkveld van de sociale economie omtrent de samenwerking tussen robot en mens.

    Auteurs

    Tine Platteeuw
  • Objecten met intenties, een nieuw ontwerpparadigma
    Document downloaden

    Stel je eens voor, dat alledaagse producten, voornemens met ons hebben en hier actief naar kunnen handelen. Denk eens aan een bedlampje dat je graag een goede nachtrust wenst, een jas, die niets liever wil dan je kalmeren wanneer je gestrest bent, en een speelgoedballetje dat jou graag actief aan het spelen ziet. Ik noem deze producten ‘objecten met intenties’ en ik presenteer hen als voorbeelden van een nieuw ontwerpparadigma dat ontstaat op het snijvlak tussen Industrieel Ontwerpen en Robotica.

    Auteurs

    Marco C. Rozendaal
  • Human Factors en intelligente machines
    Document downloaden

    De intelligentie van apparaten in onze omgeving wordt snel krachtiger en goedkoper. Dit artikel presenteert de stand van automatisering in 1975, 1995, 2015 en een grove schatting voor 2035. Goedkopere en betere intelligentie brengen nieuwe ontwikkelingen met zich. Ook zijn er grote commerciële belangen ontstaan door de publieke verspreiding van intelligente machines (smart devices), met als gevolg meer investeringen in de ergonomie van die apparaten en sterke (de-facto) standaards voor interactiepatronen. Deze ontwikkelingen hebben het werk van de Human Factors-consultant vernieuwd en verschoven.

    Auteurs

    Erik Mulder
  • Ergonomiekaart van Nederland: Interview met Jasper van Kuijk
    Document downloaden

    Jasper is als docent gebruiksgerichte innovatie verbonden aan de faculteit Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. Naast docent is Jasper ook actief als cabaretier en toert hij momenteel met zijn derde programma ‘Onder de Streep’ door Nederland. Als laatste schrijft Jasper ook columns voor de Volkskrant onder de titel ‘Hoe moeilijk kan het zijn?’ waarin hij denkfouten in hedendaags ontwerp onder de loep neemt.

    Auteurs

  • Ergonomics and Design for All: an IEA international round table
    Document downloaden

    During the first day of the Human Factors NL conference on ergonomics, organized by the Dutch organization Human Factors NL (Amersfoort, 24 and 25 November 2016), a round table discussion on Ergonomics and Design for All took place, chaired by the IEA TC Ergonomics in Design for All.

    Auteurs

  • De nieuwe factor: Beweegrede(n): een stap verder met onderzoek naar mobiliteit bij veroudering
    Document downloaden

    Bewegen lijkt vanzelfsprekend. Met het ouder worden kunnen er echter mobiliteits- problemen ontstaan, waardoor bewegen niet meer probleemloos gaat. De populatie ouderen neemt sterk toe; komende 30 jaar zal het aantal 60-plussers bijna verdub- belen van 12 naar 22% (WHO, 2015). Om de financiële en sociale gevolgen van de vergrijzing te kunnen dragen, is active and healthy ageing een belangrijk speerpunt in de zorg, wetenschap en politiek.

    Auteurs

    M. Pijnappels
  • Interview: Maria Niessen. Hart voor ergonomie en passie voor kunst
    Document downloaden

    Maria Niessen neemt na bijna 17 jaar afscheid als bestuurslid van de Stichting Registratie ergonomen (SRe), als voorzitter van de Raad voor Registrate (RvR) en als Nederlands afgevaardigde voor het Centre for Registration of European Ergonomists (CREE). Maar dat betekent niet dat ze stil gaat zitten. Haar hart blijft kloppen voor de ergonomie, terwijl haar handen glaskunst creëren.

    Auteurs

    Trea ten Kate
  • Verleiden tot samen- werking: interoperabiliteit en human factors
    Document downloaden

    In het veiligheidsdomein is een gezamenlijk beeld van de situatie essentieel voor de besluitvorming. Dit kan alleen bereikt worden als partijen informatie met elkaar delen, oftewel interoperabel zijn. De welwillendheid tot delen van informatie is naast een technische, ook een organisatorische (beleid, vertrouwen) en juridische (privacy, vertrouwelijkheid) uitdaging.Een netcentrische werkwijze lijkt een belangrijke stap om organisaties bereid te krijgen om informatie te delen.

    Auteurs

    Michel Varkevisser en Wouter Hoogstra
  • De beweging naar een gezonder kantoorleven
    Document downloaden

    Nederland is Europees kampioen zitten. Dat brengt enorme gezondheidsrisico’s met zich. Voor kantoorwerkers wordt steeds vaker als oplossing gekozen voor zit-sta-werkplekken. Helaas zijn die in de praktijk eerder een sta-in-de-weg dan onderdeel van de oplossing. Er is een cultuurverandering op kantoor nodig. En dat vraagt om een goede kantoorinrichting en begeleiding tegelijk.

    Auteurs

    Jan Beltman
  • Afgestudeerd: Mechanische belasting huisvuilbeladers
    Document downloaden

    Auteurs

    dr. M.J.M. Hoozemans drs. Kees Peereboom Eur. Erg., Esther Bosboom Msc.
  • Gesprek met robotmaatje over diabetes
    Document downloaden

    Kinderen kennen eigen belevingen, waarden en behoeften wanneer het gaat om technologische ondersteuning, zoals eHealth. Dit onderstreept het belang kinderen nadrukkelijk te betrekken in onderzoek en ontwikkeling van technologische vernieuwingen. Dit wordt echter als uitdagend ervaren. Conventionele methodes als vragenlijsten schieten te kort. Dit artikel beschrijft een co-designpakket van creatieve methodes dat wordt ingezet om belangrijke dagelijkse ervaringen, waarden en behoeften te verzamelen bij kinderen (7-14 jaar) met type 1 diabetes mellitus (T1DM), ontwerpeisen op te stellen en gebruikersevaluatie te verrichten.

    Auteurs

    Olivier Blanson Henkemans, Sylvia van der Pal, Rosemarijn Looije, Roosmarijn van Dam, Sofia Fountoukidou en Mark Neerincx
  • Exoskeletten als oplossing voor fysiek zwaar werk?
    Document downloaden

    Exoskeletten zijn hot. Bijna dagelijks verschijnen nieuwe artikelen in de pers en filmpjes op YouTube, onder andere over exoskeletten als oplossing voor lichamelijk zwaar werk. Hoe ver staat het nu met de ontwikkeling van deze exoskeletten? Gaan ze de werknemer straks echt helpen bij het verrichten van lichamelijk zwaar werk?

    Auteurs

    Michiel de Looze, Frank Krause en Wietse van Dijk
  • Toegepast: HartWacht
    Document downloaden

    Als hartpatiënt moet je regelmatig voor controle naar het ziekenhuis. Een noodzakelijk kwaad, maar vooral voor ouderen een hele opgave. Ondanks alle huidige technieken was er tot nu toe geen oplossing om met minder ziekenhuisbezoeken dezelfde medische hulp te ontvangen.

    Auteurs

    Ilza Keeman
  • De robot als onderhoudsmonteur van de toekomst?
    Document downloaden

    Netbeheerders zien in de toekomst mogelijkheden om onderhoudswerkzaamheden door robots te laten uitvoeren. Voor de daadwerkelijke effectieve inzet van robots ter ondersteuning van de onderhoudsmonteur dient een aantal generieke uit- dagingen te worden geadresseerd. Dit artikel laat zien wat de uitdagingen zijn, welke vragen daarbij spelen en wat dit kan betekenen voor de toekomstige bedrijfsvoering.

    Auteurs

    Rick van der Kleij, Jan Maarten Schraagen en Mark Neerincx
  • Het kantoorlandschap van de toekomst?
    Document downloaden

    Op 18 mei 2016 vond in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit een bijeenkomst plaats voor leden van Human Factor NL (HFNL) en de Vereniging voor Bewegingswetenschappen Nederland (VvBN). Aanleiding was de plaatsing van het landschap ‘The End of Sitting’, ontwikkeld door RAAAF1 in de Vrije Universiteit.

    Auteurs

    Lidewij Renaud, Erwin Speklé, Hidde van der Ploeg, Allard van der Beek en Maaike Huysmans
  • Handbiken: van revalidatie tot Paralympics
    Document downloaden

    De Paralympics krijgen steeds meer aandacht, en ook voor de Paralympische atleten gaat het al lang niet meer alleen om meedoen, maar om het behalen van goud. Een van de spectaculaire disciplines is het handbiken. Maar hoe presteer je optimaal als handbiker? Het bovenlichaam en de armen kunnen minder vermogen leveren dan de benen. Niet alleen de training bepaalt de prestatie, maar ook de staat van de handbike en de optimale afstelling op de atleet. Dit artikel gaat over wat er momenteel bekend is over het optimaliseren van zowel de atleet als de handbike.

    Auteurs

    Sonja de Groot, Linda Valent, Riemer Vegter en Luc van der Woude
  • Van Terry Fox naar Marlou van Rhijn
    Document downloaden

    Hardlopen is de basisvaardigheid voor vele sporten. Wie heeft niet ooit gewedijverd met vriendjes om wie het snelst was. Was het niet tijdens een hardloopwedstrijd, dan wel tijdens tikkertje of een balspel. Maar wat nu als je een deel van je been verliest of geboren wordt zonder onderbenen? Atleten als Terry Fox en Marlou van Rhijn hebben laten zien dat dat geen belemmering hoeft te vormen. Met mentale veerkracht, maar ook letterlijk met veerkrachtige prothesen laten zij de wereld versteld staan. In dit artikel bespreken we hoe de fysieke veerkracht van de prothese en prothesegebruiker op elkaar afgestemd moeten worden om een optimale prestatie te kunnen leveren. Maar eerste zullen we kort ingaan op de mentale veerkracht van een van de grondleggers die deze ontwikkelingen mede in gang heeft gezet.

    Auteurs

    Han Houdijk, Laura Oudenhoven, Judith Boes, Gert Faber en Laura Hak
  • De perfecte sport - rolstoel in rolstoelbasketbal
    Document downloaden

    In de sport kan goed materiaal het verschil maken tussen winnen en verliezen. Het kan dan gaan om de materiaaleigenschappen zelf (bijvoorbeeld stijver of lichter frame), maar ook om de manier waarop dat materiaal is aangepast aan de atleet (bijvoorbeeld: zithoogte, breedte en vorm). De perfecte afstemming van materiaal op atleet is een complex proces waarin rekening moet worden gehouden met de individuele eigenschappen van de atleet, de mogelijkheden van het materiaal en de eisen en voorwaarden die aan het materiaal binnen de sport worden gesteld.

    Auteurs

    Annemarie de Witte, Rienk van der Slikke, Marco Hoozemans, Monique Berger, Daan Bregman, DirkJan Veeger en Luc van der Woude
  • Ergonomiekaart van Nederland: Interview met Matthijs Stam
    Document downloaden

    Matthijs Stam is chief Strategy & Design bij Hoppinger, een full service internetbureau dat concepten en websites bouwt waarbij de gebruiker centraal staat. In zijn werk besteedt Matthijs veel aandacht aan user interaction en andere vormen van cognitieve ergonomie. Naast zijn werk is Matthijs actief als triatleet en is hij een trotse Rotterdammer.

    Auteurs

  • De redactie stelt zich voor: Ilza Keeman
    Document downloaden

    Ilza Keeman timmert op dit moment aan de weg met haar eigen bedrijf ClarissID om zo veel mogelijk bedrijven te leren hoe zij hun meest gebruiksvriendelijke product of dienst ooit kunnen ontwerpen. Sinds maart 2016 levert zij artikelen aan voor de rubriek Toegepast van het Tijdschrift voor Human Factors.

    Auteurs

    Ilza Keeman
  • De nieuwe factor: Taakvariatie tijdens repeterend manueel werk
    Document downloaden

    Bij manueel werk zijn werken in ongemakkelijke houdingen, zoals boven schouder- hoogte, en repeterende en statische werktaken de belangrijkste risicofactoren voor het ontwikkelen van lichamelijke klachten (Linaker & Walker-Bone, 2015). Uit eerder onderzoek is gebleken dat lokale spiervermoeidheid als gevolg van de bovengenoemde risicofactoren een belangrijke voorloper kan zijn van het ontwikkelen van lichamelijke klachten (Rashedi & Nussbaum, 2015).

    Auteurs

    Tessy Luger
  • Afgestudeerd: A holistic and user-centred design approach to optimise patient transport by airplane
    Document downloaden

    Jaarlijks worden honderden Nederlandse patiënten van over de hele wereld gerepatrieerd, bijvoorbeeld om patiënten met hun familie te herenigen, maar ook voor gespecialiseerde behandelingen. Het risico van dit vervoer is echter groot, met name voor intensive care patiënten. In samenwerking met intensivist Job van den Bosch heeft een team van zes studenten gewerkt aan een conceptuele oplossing voor dit probleem genaamd de Guardian: een intensive care cabine, die modulair in vliegtuigen kan worden ingebouwd.

    Auteurs

    Jeroen van de Ruit, Prof.dr. P. Vink en A. Albayrak, MSc
  • Toegepast: AxissFix
    Document downloaden

    Wanneer je in verwachting bent van je eerste kindje ga je onder andere op zoek naar een veilige autostoel. Voor aankoop wordt vooral gekeken naar hoe veilig en comfortabel de autostoel voor de baby is. Ook het uiterlijk van de stoel, zoals de kleur en de stof, spelen een grote rol. Heel logisch, maar het is ook belangrijk om als ouder te kijken naar je eigen veiligheid en comfort.

    Auteurs

    Ilza Keeman
  • De psychologie van bewegingen
    Document downloaden

    Bewegingen van mensen volgen in hun eigen, natuurlijke omgeving? Gedragspatronen ontdekken die het mogelijk maken gedrag van mensen in menigten of openbare ruimtes beter te kunnen interpreteren? Techniek maakt het wellicht mogelijk. Door location-based technologie is het mogelijk het gedrag van individuen tamelijk nauwkeurig vast te leggen. Niet alleen is daaruit op te maken welke route ze precies hebben afgelegd, maar ook hoe snel ze dat hebben gedaan en of ze het gezelschap van anderen vermijden of juist opzoeken. Allemaal aspecten van gedrag die psychologen wellicht iets kunnen vertellen over het handelen, denken en voelen van mensen. En misschien ook of ze iets te verbergen hebben.

    Auteurs

    Peter de Vries, Benjamin Ziepert en Elze Ufkes
  • HF en octrooien: Tribord EasyBreath Duikbril
    Document downloaden

    Publicatie: WO2015170013A1, gepubliceerd: 12 november 2015, introductie: 2015

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Goed gespot? Ethische vragen bij observatietechnieken
    Document downloaden

    Spottingtechnologieën en -technieken worden steeds vaker ingezet om afwijkend gedrag te ontdekken. Dit artikel laat zien dat hierbij verschillende ethische vragen spelen. Zo kan er door het gebruik van technologieën ‘discrimination by design’ ontstaan. Bovendien heeft afwijkend gedrag volgens de sociologie een rol te spelen in onze maatschappij. Export van spottingtechnologieën naar landen met een meer restrictief regime kan soms leiden tot het verergeren van mensenrechtenschendingen. Een vraag is ook wat een passende reactie is op het ontdekken van afwijkend gedrag. Tot slot, leidt eventuele registratie van afwijkend gedrag tot verschillende problemen.

    Auteurs

    Anke van Gorp
  • Sociale veiligheid voor ouderen met ICT
    Document downloaden

    Voor ouderen is een gevoel van sociale veiligheid een belangrijke voorwaarde om te blijven deelnemen aan de maatschappij. Informatie- en communicatietechnologie (ICT) kan een belangrijke rol spelen om de subjectieve sociale veiligheid in de eigen buurt te verhogen. De vraag is welke functionaliteit ICT specifiek voor ouderen zou moeten bieden. In dit artikel is op basis van een bestaand raamwerk met zes categorieën van factoren van sociale veiligheid een model gemaakt van sociale veiligheid in de buurt. De gebruikte aanpak bleek bruikbaar om oplossingsrichtingen te genereren voor ICTinnovaties ter verbetering van de sociale veiligheid van ouderen in de wijk.

    Auteurs

    Ellen Wilschut, Jacomien de Jong en Anita Cremers
  • HF en octrooien: Hirsch Performance horlogeband
    Document downloaden

    Hoe je het ook wendt of keert, 2015 was een belangrijk jaar voor het horloge. Een groot aantal fabrikanten bood polsvarianten aan die met je mobieltje kunnen communiceren. En daar bleef het niet bij. Ook hartslag, bloeddruk en andere zaken worden gemeten. Via subtiele prikkels kun je zelfs tijdens de wandeling de goede richting op worden gestuurd. Wellicht gaan de elektronische tegenhangers, wanneer spraaksturing en miniaturisering zich verder ontwikkelen, ooit het mobieltje vervangen. Maar zover is het nu nog niet.

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • HF en octrooien: Enko Hardloopschoen
    Document downloaden

    De loopbeweging is er één van vooruit bewegen en weer afremmen als je naar de voeten kijkt. Feitelijk gaat bij een klassieke schoen bij het neerkomen en afremmen energie verloren. Veel bewegingswetenschappers hadden er al oog voor.

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • De nieuwe factor: Ontwerpen voor open-einde spel
    Document downloaden

    Moderne technologie heeft een steeds grotere impact op ons dagelijks leven. In bijna elke huiskamer zijn smartphones en tablets te vinden en in de openbare ruimte wordt het publiek steeds vaker uitgedaagd om te interacteren met technologie. Ook de kinderen van nu groeien op met technologie die overal en altijd om hen heen is. Voor veel van deze technologieën geldt dat van tevoren al vaststaat wat kinderen ermee kunnen doen. Het is een uitdaging om in plaats daarvan interactieve technologieën te ontwerpen die kinderen de mogelijkheid geven om hun interactie en doelen zelf vorm te geven. Dit proefschrift, ‘Designing for open-ended play’, heeft het ontwerpen van dit soort interactie ‘met een open einde’ onderzocht. Het onderzoek was gericht op de context van spelen: hoe te ontwerpen voor openeinde spel met interactieve objecten?

    Auteurs

    Linda de Valk
  • Burn-out en bevlogenheid
    Document downloaden

    Arnold Bakker is een van de meest vooraanstaande onderzoekers als het gaat om het ontwikkelen van inzichten in de samenhang tussen werkdruk, burn-out en bevlogenheid. Hij heeft veel gepubliceerd op dit gebied, en is daarnaast regelmatig geïnterviewd over dit onderwerp, voor verschillende media. Graag hadden we hem ook voor dit dossier willen spreken, dit is echter niet gelukt door zijn volle agenda. In plaats daarvan heeft hij een aantal sleutelartikelen toegestuurd, aan de hand waarvan dit artikel tot stand is gekomen.

    Auteurs

    Marieke Sonneveld
  • De Werkdruk Wegwijzer
    Document downloaden

    In Nederland hebben veel mensen last van werkdruk. Toch vinden bedrijven het lastig om deze knelpunten aan te pakken. TNO vertaalde de succesfactoren voor een aanpak van werkdruk- en werkstressknelpunten in een digitaal instrument dat organisaties en instellingen zelfstandig in kunnen zetten, de ‘Werkdruk Wegwijzer’. In dit artikel worden de belangrijkste succesfactoren en de vertaling van deze factoren in de Werkdruk Wegwijzer beschreven. De Werkdruk Wegwijzer is toegepast in een aantal organisaties, en een van deze toepassingen is als voorbeeld in dit artikel beschreven.

    Auteurs

    Maartje Bakhuys Roozeboom, Roos Schelvis en Noortje Wiezer
  • Measuring dashboard performance
    Document downloaden

    Due to the recent technological advancements in data collection, transmission and storage, the amount of data that is available in private or publically accessible databases is growing exponentially. In principle this data may enable individuals and organizations to make well-informed decisions and timely adapt to changing conditions. However, as datasets increase in size and complexity, it becomes more and more difficult to explore the data, select the relevant information, perceive patterns and interpret the data correctly to make the right decisions. Efficient and effective information visualization tools that allow a user to explore and understand the data in an intuitive manner may serve to achieve this goal. Dashboards are promising candidates for this purpose. Dashboards are graphical user interfaces consisting of different components, that organize and present information in a way that is supposedly easy to read and comprehend. The overall quality of dashboards depends on the quality of their components and the synergy between them. Because of their inherent complexity, determining the overall quality of dashboards is difficult. We are currently developing a framework to evaluate and optimize the performance of dashboards. Such a framework will enable the design of efficient and effective dashboards that provide users with an intuitive view on data.

    Auteurs

    Ward Venrooij, Alexander Toet and Jan van Erp
  • Visualizing uncertainty
    Document downloaden

    Uncertainty visualizations are increasingly used in communications to the general public. A well-known example is the weather forecast. Rather than providing an exact temperature value, weather forecasts often show the range in which the temperature will lie. But uncertainty visualizations are also deployed in graphical forecasts that are used for decision-making in many other different areas like agriculture, flood management, health care, and finance. Visualization appears to be an intuitive way to communicate uncertainty. In principle, uncertainty visualizations enable users to make better decisions by enhancing their awareness of the inherent uncertainty in the data. However, in practice many people (even experts) frequently misunderstand both the concept of uncertainty and its visualizations. We are currently investigating how the visual form and width of the graphical representation of uncertainty ranges affect how people interpret the underlying uncertainty distribution.

    Auteurs

    Alexander Toet, Susanne Tak en Jan van Erp
  • How people are critical to the success of Big Data
    Document downloaden

    A buzz has emerged around Big Data: an emerging field that is concerned with capturing, storing, combining, visualizing and analysing large and diverse sets of data. Realizing the societal benefits of Data Driven Innovations requires that the innovations are used and adopted by people. In fact like in many other technological innovations people are critical to the success of Big Data; people are in many cases where the data is collected, people are in charge of interpreting and visualising the information that can be found in the data, and people are, in the end, also the actors that need to change their behaviour in order to make a change in ‘the real world’.

    Auteurs

    Marc Steen, Maurice van Beurden and Jenny de Boer
  • Arthur detectiesysteem
    Document downloaden

    Bij een patiënt met een borsttumor wordt gecontroleerd of er uitzaaiingen zijn in de lymfeklieren. Hiervoor zal in eerste instantie worden gezocht bij de oksel naar de klier die het dichtst bij de tumor ligt. Dit is de zogenoemde schildwachtklierprocedure.

    Auteurs

  • Hirsch Performance horlogeband
    Document downloaden

    Hoe je het ook wendt of keert, 2015 was een belangrijk jaar voor het horloge. Een groot aantal fabrikanten bood polsvarianten aan die met je mobieltje kunnen communiceren. En daar bleef het niet bij. Ook hartslag, bloeddruk en andere zaken worden gemeten. Via subtiele prikkels kun je zelfs tijdens de wandeling de goede richting op worden gestuurd. Wellicht gaan de elektronische tegenhangers, wanneer spraaksturing en miniaturisering zich verder ontwikkelen, ooit het mobiele vervangen. Maar zover is het nu nog niet.

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Zorgtechnologie: dwarsligger voor de zorg
    Document downloaden

    De onderzoekslijn ‘Zorginnovatie met Technologie’ van Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool Rotterdam vormt letterlijk een ‘dwarsligger’ voor de drie onderzoekslijnen Zelfmanagement & Participatie, Samenhang in de Zorg en Evidence-Based Care (zie afbeelding 1). Daar waar Zelfmanagement & Participatie het cliëntperspectief vertegenwoordigt, Samenhang in de Zorg het organisatie-perspectief en Evidence-Based Care het professionele perspectief, vertegenwoordigt ‘Zorginnovatie met Technologie’ het innovatieperspectief. ‘Zorginnovatie met Technologie’ vormt een dwarsverbinding tussen de drie zorggeoriënteerde onderzoekslijnen en technologie. Door borgtechnologie in te zetten kan meer sociaal en economisch rendement worden gerealiseerd, wat leidt tot kwalitatief betere zorg voor zowel zorgprofessionals als borgverleners en zorggebruikers.

    Auteurs

    Linda Wauben
  • De impact van leefstijlprogramma’s op het werk: ‘De lekkerste kaas zit tussen de gaten’
    Document downloaden

    Steeds meer bedrijven voelen zich geroepen bij te dragen aan de gezondheid van hun werknemers. Leefstijlprogramma´s voor werknemers schieten als paddenstoelen uit de grond. Maar zijn deze wel zo nuttig als we denken? Dit artikel beschrijft de effectiviteit van drie unieke Vitaal in Praktijk-leefstijlprogramma´s bij werknemers in de bouw, in het verzekeringswezen en in het onderzoek. De onderzoeken tonen aan dat de op maat gemaakte leefstijlprogramma´s weinig of geen impact hadden op het verbeteren van werkuitkomsten, zoals verzuim. Wel blijkt dat een hogere werktevredenheid samenhangt met lagere kosten voor verzuim en presenteïsme, wat interessante input is voor werkgevers en vervolgstudies.

    Auteurs

    Jennifer K. Coffeng, Jantien van Berkel, Laura Viester en Johanna M. van Dongen
  • BRAVO op het werk: Een onderzoek naar de relatie tussen leefstijlgedragingen en individuele werkprestatie
    Document downloaden

    Uit recente cijfers blijkt dat we ons – om uiteenlopende redenen – regelmatig laten verleiden tot ongezond gedrag, en dat we de richtlijnen voor een gezonde leefstijl niet altijd in acht nemen. De vraag is in welke mate dit verband houdt met onze werkprestaties. Dit onderzoek laat zien dat met name gezonde voeding, intensief bewegen en zogenoemde mastery-ervaringen (uitdagende ervaringen en leermogelijkheden in andere domeinen dan werk) samenhangen met goede werkprestaties. Om te komen tot zogenoemde contextuele prestaties (extra prestaties buiten de voorgeschreven werktaken om) is het van belang dat men over een goede slaapkwaliteit beschikt. Het is opvallend dat ongezonde leefstijlgedragingen nauwelijks samenhangen met werkprestaties.

    Auteurs

    Maria C.W. Peeters, Anouk Ligthart, Wilmar B. Schaufeli en Toon Taris
  • Beter presteren op je werk door Het Nieuwe Werken
    Document downloaden

    Het Nieuwe Werken (HNW) krijgt al jaren veel aandacht in binnen- en buitenland. In het algemeen wordt verondersteld dat HNW leidt tot meer gezonde, vitale en productieve medewerkers. Er is echter weinig tot geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de invloed van HNW op werkprestatie. In deze studie is gekeken naar het effect van een interventie gericht op HNW op werkprestatie (bestaande uit taakprestatie, contextuele prestatie en contraproductief werkgedrag). Uit de resultaten blijkt dat HNW geen invloed had op taakprestatie en contextuele prestatie van medewerkers, maar wel leidde tot een kleine daling in contraproductief gedrag op het werk. De algemene veronderstelling dat HNW leidt tot beter presterende medewerkers, wordt in dit onderzoek dus maar deels bevestigd. Meer onderzoek is nodig om duidelijk te krijgen of HNW invloed heeft op werkprestatie, welke aspecten van HNW precies een invloed kunnen hebben op werkprestatie, en welke factoren van belang zijn om HNW een succes te maken binnen bedrijven.

    Auteurs

    Linda Koopmans en Elsbeth de Korte
  • Het meten van motorische vaardigheden (jaargang 40 - nr. 3)
    Document downloaden

    Kinderen zijn beduidend zwaarder en minder actief dan vroeger. Docenten Lichamelijke Opvoeding (LO) zouden een belangrijke rol kunnen spelen in het ombuigen van deze trends, onder andere door zich meer te richten op de motorische vaardigheid van kinderen, een belangrijke voorspeller van een meer actieve leefstijl op latere leeftijd. Uit de Nulmeting Bewegingsonderwijs (Reijgersberg et al., 2013) komt naar voren dat niet duidelijk is in hoeverre docenten LO bijdragen aan de motorische vaardigheid van kinderen. Om hier meer inzicht in te krijgen is behoefte aan een valide, betrouwbaar en praktisch toepasbaar meetinstrument. In dit artikel wordt ingegaan op het meten van de motorische vaardigheid binnen de context van de lichamelijke opvoeding met een nieuw meetinstrument: het Athletic Skills (AS)-beweegparcours.

    Auteurs

    Joris Hoeboer, Michiel Krijger, René Wormhoudt, Geert Savelsbergh en Sanne de Vries
  • Pacing strategie op het ijs (jaargang 40 - nr. 3)
    Document downloaden

    Bij het aanbreken van de winter wordt er weer uitgekeken naar de schaatswedstrijden van onze vaderlandse toppers en hopen we op een ouderwetse winter om zelf de schaatsen onder te binden. De echte fanatiekelingen hopen zelfs op een wekenlange vorstperiode om de Elfstedentocht te kunnen schaatsen. Om wedstrijden te winnen is naast het doen van de juiste training en de aanwezigheid van talent, het ook van belang de wedstrijden met de juiste strategie te rijden. Aan het einde van de wedstrijd moet de atleet de beschikbare energetische reserves optimaal gebruikt hebben. Dat betekent dat de atleet de ‘man met de hamer’ niet is tegengekomen, maar ook geen energie ongebruikt de finishlijn laat passeren. Dit artikel gaat over het proces dat we ‘pacing strategie’ noemen.

    Auteurs

    Jos de Koning en Carl Foster
  • Zeilen voor goud: hoe dan (jaargang 40 - nr. 3)
    Document downloaden

    Goede waarneming is essentieel om snel te kunnen anticiperen, de juiste beslissingen te kunnen nemen en winnend de finish te bereiken. Topsporters onderscheiden zich hierin. Zo vinden topzeilers altijd de juiste route langs de boeien. Hoe doen ze dat? Door de perceptuele vaardigheden van zeilers te onderzoeken kunnen wetenschappers van de Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen (VU Amsterdam) topzeilers richting de Olympische Spelen van Rio de Janeiro en Tokyo helpen.

    Auteurs

    Joost P. Pluijms, Rouwen Cañal-Bruland en Geert J.P. Savelsbergh
  • Verslag Masterclass Context mapping: van fuzzy naar focus (jaargang 40 - nr. 2)
    Document downloaden

    Zeven keer per jaar organiseert de faculteit Industrieel Ontwerpen van de Technische Universiteit Delft de IDE Master Classes voor Design Professionals. Aanvankelijk in het leven geroepen om alumni de nieuwste inzichten van de faculteit bij te brengen, maar inmiddels uitgegroeid tot compacte leergangen voor alle (design) professionals.

    Auteurs

    Ching Knikkink Chen & IDE Master Classes
  • Heartbead, Assuring do-not-resuscitate statements for frail elderly (jaargang 40 - nr. 2)
    Document downloaden

    Resuscitation after a cardiac arrest is not always desired. A Do-Not-Resuscitate decision can be written down in a DNR statement or a DNR medal. Difficulties are found in the current process of assuring DNR decisions, difficulties that result in unjustified resuscitation. The Heartbead system was developed to assure DNR statements in a way that fits daily life of frail elderly and the workflow of healthcare professionals.

    Auteurs

    Viviane Westgeest, Linda Wauben, Marieke Sonneveld, Marc van Wijk and Steven Sleeswijk-Visser
  • Een activiteitenmonitor met motiverende feedback voor patiënten na een beroerte (jaargang 40 - nr. 2)
    Document downloaden

    Dit artikel beschrijft het ontwikkelproces van een telemetriesysteem om de loopactiviteiten van mensen na een beroerte betrouwbaar te meten en hierover feedback te geven aan de patiënt en de fysiotherapeut op afstand.

    Auteurs

    Anita Cremers, Fred Montijn, Michiel Punt, Harriët Wittink en Marieke Zielhuis
  • Sensing for Rehabilitation, Safety and Satisfaction (jaargang 40 - nr. 2 - juni 2015)
    Document downloaden

    Technologie is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Op zowat ieder moment van mijn werkdag ben ik minimaal omringd door een laptop, een tablet en een smartphone. Dit ervaar ik als gewoon en onmisbaar (en erg frustrerend wanneer iets niet werkt zoals ik dacht).

    Auteurs

    Linda Wauben
  • DORA: Tracking Patients and Devices (jaargang 40 - nr. 2)
    Document downloaden

    Radio Frequency IDentification technology (RFID) can be used to improve efficiency, improve patient safety and reduce costs in operating rooms. To facilitate the design, implementation and effective use of RFID in healthcare, we proposed a practical approach based on Participatory Design presenting which critical success factors to take into account and how to bring these critical success factors in practice. Using this RFID specific Participatory Design approach, two RFID based systems, called DORA-device and DORA-patient, were designed, implemented and tested in two Dutch hospitals.

    Auteurs

    Linda Wauben, Annetje Guédon en John van den Dobbelsteen
  • O-I fles/Amorim kurk/Helix-systeem (jaargang 40 - nr. 2)
    Document downloaden

    ‘It takes two to tango’ luidt een befaamd Engels spreekwoord en soms is dat bij ergonomische innovaties ook het geval. Het plopgeluid van een wijnkurk geeft velen een vrolijk voorgevoel. Zelfs zijn natuurlijke geur vinden sommigen aantrekkelijk. Maar wat doe je als de wijnkurk ingehaald lijkt door het draaigemak van een aluminium schroefdop? Dan ga je als kurkenfabrikant kijken of je misschien niet ook een draaikurk kunt maken.

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Testillusies: Systematische fouten in onze waarneming (jaargang 40 - nr. 1)
    Document downloaden

    Velen van u zullen bekend zijn met voorbeelden van visuele na-effecten en visuele illusies (denk bijvoorbeeld aan de kunstwerken van Escher). Veel minder bekend is dat ook onze tastzin onderhevig is aan illusies en na-effecten. Hoe we iets waarnemen met de tast hangt vaak sterk af van wat we direct ervoor hebben aangeraakt (na-effect). Ook kan onze tastwaarneming afhangen van bijvoorbeeld de stand van onze ledematen. Omdat deze illusies en na-effecten meestal systematisch zijn en voor alle mensen vergelijkbaar, is het vanuit wetenschappelijk oogpunt interessant om deze te bestuderen. Daarnaast kan het vanuit ergonomisch oogpunt handig zijn om kennis te hebben van deze effecten om er eventueel rekening mee te houden bij het ontwerpen van voorwerpen, het inrichten van een werkruimte, enzovoort. Kahrimanovic en collega’s (2010) hebben al eerder in dit tijdschrift voorbeelden gegeven van hoe onze zintuigen ons kunnen misleiden. In dit artikel willen we inzicht geven in een aantal onderwerpen van ons onderzoek die nog niet aan de orde zijn geweest en die grotendeels van recentere datum zijn.

    Auteurs

    Astrid Kappers, Femke van Beek en Wouter Bergmann Tiest
  • Remembering in everyday life: opportunities for design
    Document downloaden

    Human remembering is a central and crucial aspect of our everyday lives, even though most of us are not aware of this. One might think that for remembering we only need to use our brains, but more and more evidence shows the outside world’s influence on our memory and memories, which provides us with lots of opportunities for the future. In this paper the focus will lie on our physical and technological environment, and how these relate to remembering in the complexities of everyday life. Human remembering will be explained and designed interventions will be presented that have been created to support everyday remembering.

    Auteurs

    Elise van den Hoven
  • Value Pursuit: A tool for structuring conversation and encouraging collaboration in stakeholder networks
    Document downloaden

    As companies move from providing specific products to providing a combination of products and services, their networks expand to include professionals from different fields than their own. In practice, this means collaborating with individuals with a completely different background and agenda. Value Pursuit is the outcome of a research project investigating how tangible tools can be designed to make complex networks more understandable to the stakeholders operating within them; ultimately building trust and encouraging collaboration between them.

    Auteurs

    Karianne Rygh (MDes)
  • Introduction to (participatory) design games
    Document downloaden

    This article gives an introduction to (participatory) design games in three rounds. Firstly it argues that designing design games is a particular and very productive genre for formatting participation and design dialogues. Secondly it presents some of the main contributions to the development of design games in a historical perspective, and thirdly it introduces three recent PhD dissertations that all in very different ways have investigated design games in more detail.

    Auteurs

    Eva Brandt
  • Op verkenning in het alledaagse
    Document downloaden

    De gebruiker als expert Industrieel ontwerpers maken al lang niet meer alleen fysieke producten. Ontwerpers leveren een bijdrage aan een oplossing voor een probleem of vervullen een behoefte. De oplossingsmogelijkheden zijn tegenwoordig veel groter dan alleen materialen en fysieke assemblage; het kan net zo goed digitaal, een ruimtelijke oplossing, een protocol, een dienst of een combinatie van dit soort mogelijkheden zijn.

    Auteurs

    Froukje Sleeswijk Visser en Pieter Jan Stappers
  • Ergonomie en octrooien: Microsoft Arc Touch muis
    Document downloaden

    Publicatie: WO2011/159513A2, 22 december 2011 - Marktintroductie: 2010

    Auteurs

    Danielle Vossebeld en Wouter Kanneworff
  • De HEAD game voor de zorg
    Document downloaden

    Hoe verschillende stakeholders veranderingen inzichtelijk maken en vormgeven Grote veranderingen van zorgfaciliteiten, zoals ver- of nieuwbouw van (delen van) gebouwen, zijn lastig vorm te geven. Er zijn stakeholders met diverse achtergronden en belangen bij betrokken en de veranderingen kunnen invloed hebben op zorgprocessen, verantwoordelijkheden en bestaande faciliteiten. Hierdoor is het lastig om een goed overzicht te krijgen over de gevolgen van ontwerpkeuzes. De HEAD game biedt een uitkomst door het ontwerpprobleem op speelse manier inzichtelijk te maken en de verschillende stakeholders hierin mee te nemen.

    Auteurs

    dr. ir. Julia A. Garde
  • Opstaan misstaat niet!
    Document downloaden

    Dit artikel legt uit dat veel zitten een serieus gezondheidsrisico is. Lange tijd werd gedacht dat dagelijks een half uur fysieke inspanning (sport) volstond om de negatieve gezondheidseffecten van een zittende leefstijl het hoofd te bieden. In dit artikel wordt uitgelegd dat veel zitten op zich, dus onafhankelijk van al dan niet dagelijks sporten, ongezond is en dat de bewijzen daarvoor zich de laatste jaren opstapelen. Tegen zitten helpt alleen niet-zitten. Ter afsluiting beantwoordt dit artikel de vraag hoeveel niet-zitten nodig is en hoe je invulling kunt geven aan niet- zitten: STUFFen (STand Up For Fitness).

    Auteurs

    Hans Savelberg, Bernard Duvivier en Stef Kremers
  • Genieten door discomfort
    Document downloaden

    Dit artikel is een pleidooi om comfort in de loop van de tijd te onderzoeken en bewust perioden van minder comfort toe te voegen in een ‘customer journey’. In deze ‘journey’ worden dan bewust enkele momenten van comfort gepland. Het comfortonderzoek richt zich op dit moment vaak op het korte-termijneffect van een product. Het wordt zelden in een tijdsperspectief gezet. Het wordt tijd om ook bij het ontwerpen verder te kijken dan het productgebruik op een moment en in de tijd de comfortbelevenissen positief te beïnvloeden. De menselijke sensoren zijn goed in het registreren van snelle verschillen en minder goed in langzame kleine veranderingen en vaak zijn we ons niet bewust van wat sensoren registreren. Dit kenmerk van de sensoren wordt in dit artikel gebruikt om een positieve comfortbeleving in de tijd te creëren.

    Auteurs

    Peter Vink
  • Lichaamstemperatuur en brandweerprestatie
    Document downloaden

    Brandweerwerk in Nederland wordt gekenmerkt door lange periodes van laag-intensieve inspanningen (zoals trainingsactiviteiten, sporten en bezigheden in de kazerne) en korte periodes van hoog-intensieve inspanning (met name uitrukken bij noodoproepen). Tijdens deze uitrukken is het belangrijk dat de prestatie van brandweermannen optimaal is omdat de veiligheid van mogelijke slachtoffers en de brandweermannen zelf in het geding kan zijn. Een factor die bepalend is voor zowel de snelheid als de kwaliteit van de inspanning die geleverd wordt, is de thermische stress die door de brandweermannen ervaren wordt. Omdat sporten en andere activiteiten in en rondom de kazerne kunnen leiden tot een behoorlijke toename in lichaamstemperatuur van brandweermannen, kan hierdoor de prestatie tijdens een opvolgende noodoproep wellicht negatief worden beïnvloed. Het voornaamste doel van het onderzoek dat in dit artikel beschreven wordt, was dan ook om te onderzoeken wat het effect is van een verhoogde lichaamstemperatuur aan de start op de prestatie tijdens een gesimuleerde brandweeroefening.

    Auteurs

    Dr. Koen Levels
  • Ergonomie en octrooien: Mörser Secora eeltschaaf
    Document downloaden

    Publicatie: DE10327005A1, 5 januari 2005. Marktintroductie: 2013

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Ergonomie en octrooien: Rapid ALU940/953 tacker
    Document downloaden

    Publicatie: WO2013129990A1, 6 september 2013. Marktintroductie: nazomer 2014

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Dynamische werkplekken: effect op de korte-termijn-taakprestatie
    Document downloaden

    Lang zitten brengt gezondheidsrisico’s met zich. Dynamische werkplekken bieden de mogelijk- heid om kantoortaken bewegend uit te voeren en zo de risico’s voor kantoormedewerkers te verminderen. In een labstudie onderzochten we de korte-termijn-effecten op taakprestatie tijdens het werken op drie dynamische werkstations (loopband, fietsergometer en zittende elliptische trainer) en een stawerkplek. Een traditionele zitwerkplek diende als controleconditie. Vijftien proefpersonen voerden vijf gestandaardiseerde reguliere kantoortaken uit in een gesimuleerde kantoorsetting. Objectieve en subjectieve taakprestatie werden gemeten. Met uitzondering van de muistaak blijkt de objectief gemeten taakprestatie niet te verminderen bij dynamisch of staand uitvoeren van reguliere kantoortaken. Toch ervoeren de deelnemers minder goede taakprestatie bij dynamisch werken. Dit zou de acceptatie van deze interventies kunnen belemmeren, hoewel deelnemers aangeven wel gebruik te zullen maken van een dynamische werkplek als deze beschikbaar is.

    Auteurs

    Marjolein Douwes, Reinier Könemann en Dianne Commissaris
  • Engagement game wint prijs voor preventie
    Document downloaden

    De Engagementgame, die TNO in samenwerking met ArboNed, ING en Ranj ontwikkelde, is de winnaar van ‘International Media Award for Prevention’ in de categorie multimedia. Deze serious game waarmee managers getraind worden om werkdruk te verminderen en bevlogenheid te stimuleren, is volgens de internationale jury een krachtig leermiddel dat veel voordelen en mogelijkheden biedt ten opzichte van traditionele trainingsmethoden. De prijs is maandag 25 augustus uitgereikt tijdens het International Media Festival for Prevention op het XX World Congres on Safety and Health in Frankfurt.

    Auteurs

    Noortje Wiezer en Maartje Bakhuys-Roozeboom
  • DINED wint de Nederlandse Dataprijs 2014
    Document downloaden

    DINED is een antropometrische database met meetgegevens over de variatie van menselijke vorm en afmetingen. Zonder dat de gebruiker veel kennis van anatomie en statistiek nodig heeft, kan inzicht worden verkregen in antropometrische gegevens van populaties.

    Auteurs

    Johan Molenbroek, Marijke Dekker en Renate de Bruin
  • Activiteiten en houdingen van treinpassagiers
    Document downloaden

    Onderweg werken, bijvoorbeeld in de trein, wordt steeds beter mogelijk door de toepassing van nieuwe informatietechnologieën. Dit brengt een verandering aan in de activiteiten die men in de trein uitvoert en daarmee veranderen mogelijk ook de veel voorkomende zithoudingen. Dit is relevante informatie voor ontwerpers van treinmeubilair die comfort willen bieden aan de treinreiziger. Er is echter weinig bekend over de ideale zithoudingen. Het doel van deze studie was om te achterhalen wat de meest voorkomende activiteiten in de trein zijn, om vervolgens voor deze activiteiten de duur en frequentie te bepalen, en de bijbehorende houdingen te identificeren. Daarbij is gebruik gemaakt van korte en langdurige observaties. Het resultaat is een top vier van activiteiten die samen 78% vertegenwoordigen van alle geobserveerde activiteiten: dit zijn lezen, staren/slapen, praten en werken op de laptop. Voor deze vier activiteiten worden ook de acht meest voorkomende lichaamshoudingen beschreven. Voor het ontwerp van passagiersstoelen is het van belang om in ieder geval deze beschreven activiteiten en bijbehorende houdingen goed te ondersteunen, om de reis voor de passagier zo comfortabel en productief mogelijk te maken.

    Auteurs

    Suzanne Hiemstra-van Mastrigt, Liesbeth Groenesteijn, Merle Blok, Cédric Gallais en Peter Vink
  • World Solar Challenge: warmte- en vochtbalans van de coureurs
    Document downloaden

    In de warme Australische woestijn wordt jaarlijks een wedstrijd gehouden wie het snelst is met een auto op zonne-energie. De TU Delft is daarin een topper en wil ook de coureurs optimaal voorbereiden. In dit artikel wordt onderzocht hoe sterk de lichaamstemperatuur oploopt en hoeveel vocht wordt verloren tijdens een nagebootste race in de hitte. Op basis hiervan kunnen adviezen worden gegeven over de benodigde hoeveelheid vocht tijdens de race.

    Auteurs

    Prof. dr. H.A.M. Daanen, dr. L.P.J. Teunissen en K. Levels, MSc
  • Toegepast: Eiersorteermachine
    Document downloaden

    Ontwerp: Van der Veer Designers B.V. voor MOBA

    Auteurs

    Danielle Vossebeld
  • Gebruikersgericht ontwerp van het ADMIRE zelfmanagementondersteuningssysteem
    Document downloaden

    Steeds meer patiënten hebben de wens om actief in hun zorg betrokken te worden. Systemen die patiënten ondersteunen bij het zelf organiseren en uitvoeren van zorgactiviteiten worden hierdoor steeds belangrijker. Deze zelfmanagement-ondersteuningssystemen moeten gezondheidsinformatie weergeven op een manier die goed aansluit op de behoefte, mogelijkheden en kennis van de patiënten. In dit onderzoek is bekeken hoe gezondheidsinformatie via een zelfmanagement- ondersteuningssysteem voor niertransplantatiepatiënten gepresenteerd moet worden om ervoor te zorgen dat patiënten de juiste vervolgacties uitvoeren en het systeem blijven gebruiken.

    Auteurs

    Willem-Sander Markerink
  • Persuasieve technologie: optimale interactie van psychologie en technologie
    Document downloaden

    Technologie is onlosmakelijk verbonden met ons en onze maatschappij. Hoewel technologie ook schaduwzijdes kent, heeft het zeker ook zegeningen gebracht: productieprocessen zijn efficiënter en zuiniger geworden, er kan meer voedsel worden geproduceerd op een veiligere manier, we kunnen ons over grotere afstanden verplaatsen en in contact komen met mensen aan de andere kant van de wereld. Niet alleen op maatschappelijk niveau, maar ook in ons alledaags leven zijn technologie en de mens niet los van elkaar te zien. De introductie van nieuwe technologieën blijkt soms namelijk heel onverwachte effecten te hebben op het denken en doen van mensen. En datzelfde menselijke denken en doen is ook van invloed op het succes van die technologieën

    Auteurs

    Peter W. de Vries
  • De uitdaging van Moore: psychologische effecten van optimaal ontworpen technologie
    Document downloaden

    We leven in een tijdperk van spectaculaire technologische vooruitgang. Ontwikkelingen in informatietechnologie en biotechnologie zorgen voor een steeds intiemere relatie tussen mens en machine (IJsselsteijn, 2013; zie ook: Van Est, 2014). Dankzij de Wet van Moore – iedere achttien maanden verdubbelt de rekenkracht van microprocessoren – worden we geconfronteerd met technologie die steeds compacter, intelligenter en persoonlijker wordt. Technologie maakt al deel uit van de ‘condition humaine’ sinds de vroege homo sapiens vuur en basale werktuigen ging gebruiken. Maar het leven in een digitale wereld die wordt geregeerd door de Wet van Moore is anders dan het leven in de analoge wereld van weleer. Terwijl we een tijdperk binnenstormen van persoonlijke en steeds intiemere technologie (zowel op als in het lichaam), een veelheid aan sensoren die ons overal en altijd in de gaten kunnen houden, en slimme applicaties die ons gedrag beïnvloeden en sturen, rijst de vraag: wat betekent de Wet van Moore voor de menselijke geest en voor menselijk gedrag? En moeten we ons als ergonomen en human factors psychologen hier iets van aantrekken?

    Auteurs

    Prof.dr. Wijnand IJsselsteijn
  • Ergonomie en octrooien: VIPUKIRVES™ Leveraxe
    Document downloaden

    Publicatie: WO2010122230A1, 28 oktober 2010. Marktintroductie: 2010

    Auteurs

    Danielle Vossebeld en Wouter Kanneworff
  • De intieme verwevenheid van mens en technologie
    Document downloaden

    Recent was ik in Amsterdam, bij de Quantified Self Europe conferentie. ‘Self knowledge through numbers’, zo luidde de slogan. Een bijeenkomst van mensen die met behulp van uiteenlopende mobiele apps, sensoren, camera’s, Excel sheets en dagboekjes zo’n beetje alles bijhouden wat je menselijkerwijs bij kunt houden: stappen per dag, hartslag, bloeddruk, slaapkwaliteit, voedselinname, sociale interacties, stressniveau, dagbesteding (in groot detail), productieve arbeidsuren (overigens schokkend laag), et cetera. Een van de keynote sprekers vertelde over zijn pogingen om een sixpack te creëren door het gedetailleerd bijhouden, en waar nodig aanpassen, van zijn voedingspatroon en zijn lichamelijke training. Aan zijn uiterlijk te oordelen was hij in zijn opzet geslaagd. Interessanter vond ik echter zijn opmerking dat zijn voedingskeuze niet enkel werd ingegeven door de voedingswaarde, maar ook door de aard van de software die hij gebruikte om alles bij te houden. Beperkingen in wat de software al dan niet kon registreren leidden ook tot keuzes om bepaalde (gezonde) voedingssoorten systematisch te vermijden, omdat deze zich niet makkelijk lieten invoeren.

    Auteurs

    Prof.dr. Wijnand IJsselsteijn
  • Toegepast: Whistler
    Document downloaden

    Ontwerp: Well Design, CCM (MediSpirit), Pontes Medical, UMC Utrecht

    Auteurs

    Danielle Vossebeld
  • Evidence Based Design
    Document downloaden

    Dit artikel gaat in op een fenomeen dat bekend is geworden onder de naam Evidence Based Design. Essentie van dit concept is de bewering dat ingrepen in de omgeving – te denken is aan architectuur en het interieurontwerp – effecten hebben op de mensen die zich daarin ophouden. Architectonische oplossingen zouden in ziekenhuizen tot meetbare medische uitkomsten leiden. Wat volgt is een schets van deze denkrichting.

    Auteurs

    Dr. C. Wagenaar
  • Healing Environment in de praktijk
    Document downloaden

    Onze omgeving, een gebouw en de inrichting van dat gebouw hebben veel invloed op onze beleving. Er is steeds meer aandacht voor die omgeving en voor de vraag hoe die omgeving kan bijdragen aan het bevorderen van het herstel en welbevinden van de mens. Dit artikel licht toe, aan de hand van voorbeelden, hoe het concept Healing Environment kan worden vertaald naar een ontwerp van een eenpersoonskamer in een ziekenhuisomgeving vanuit het perspectief van de gebruiker.

    Auteurs

    E.R.C.M. Huisman en H.S.M. Kort
  • Effectiviteit van interventies ter musculoskeletale aandoeningen
    Document downloaden

    Onderverdeling van interventies en een beoordeling van hun effectiviteit Zowel bij overheidsinstanties als in bedrijven en instellingen groeit het besef dat musculoskeletale aandoeningen een belangrijke problematiek uitmaken binnen het welbevinden op het werk. Ondernemingen gaan daarom over tot diverse preventieve/correctieve acties op dit vlak. Onderstaand artikel formuleert een voorstel om deze interventies onder te verdelen in een aantal categorieën, en geeft daarnaast een kort overzicht van de bestaande literatuur over de effectiviteit van de op deze wijze gedefinieerde interventiecategorieën. Hieruit kan worden geconcludeerd dat een goede mengeling tussen enerzijds persoonsgerichte acties en anderzijds maatregelen die ingrijpen op de arbeidsorganisatie en de infrastructuur de meeste kans op slagen vertonen bij de bestrijding van musculoskeletale aandoeningen.

    Auteurs

    J. Van Peteghem en V. Hermans
  • Ergonomie en octrooien: Bosse Tools Spade
    Document downloaden

    Publicatie: WO2013116326A1, 8 augustus 2013. Marktintroductie: 2014

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Co-creation with stroke patients
    Document downloaden

    Towards adaptive patient rooms Currently, most hospital patient rooms are highly institutionalized environments that confine patients to an artificial and unfamiliar environment. They provide little opportunity to adapt this environment to individual requirements although it is well known that the healing process is affected by environmental stimuli in the hospital. For example, from literature we know that access to (rendered) nature views helps to increase the tolerance for pain (Grinde & Patil, 2009; Ulrich et al., 2004; Ulrich, 1984), has a positive effect on short-term recovery from stress and mental fatigue (Ulrich et al., 2004; Ulrich, 1984) and can accelerate the physical recovery from illness (Velarde, Fry & Tveit, 2007).

    Auteurs

    Evert van Loenen, Elke Daemen, Roel Cuppen, Ingrid Flinsenberg and Roos Rajae-Joordens
  • Nieuwe richtlijn Computerwerk (2015)
    Document downloaden

    Door beeldschermgebruik riskeren we pijn in arm, nek of schouder, door lang zitten hart- en vaatziekten. Klopt dat wel en wat zijn mogelijke oplossingen? De nieuwe richtlijn Computerwerk biedt ondersteuning op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten.

    Auteurs

    Hugo Bos
  • Toegepast: Het dynamische halte-informatiesysteem
    Document downloaden

    Ontwerp: MVAVD Design / Marcel Vroom

    Auteurs

    Danielle Vossebeld
  • Neuroscience in ergonomics and human factors research and practice
    Document downloaden

    This article explores the possible application of neuroscientific knowledge in human factors research and pratice. Can this knowledge be implemented to improve the design and evaluation of systems and functional environments? Or - to take it one step further - could it bring about the integration of brain and system wihtin online applications?

    Auteurs

    Jan B.F. van Erp and Anne-Marie Brouwer
  • Toegepast: EGG Helmet
    Document downloaden

    Ontwerp: EGG | Rick Keijzer en Lars Dekker

    Auteurs

    Danielle Vossebeld
  • Multidisciplinaire richtlijn Vermindering van tilbelasting om rugklachten te voorkomen
    Document downloaden

    De tweede Nederlandse multidisciplinaire richtlijn voor ergonomen en andere arboprofessionals is verschenen: Vermindering van tilbelasting om rugklachten te voorkomen (NVAB, 2013). Rugklachten zijn de tweede belangrijkste reden – na griep of verkoudheid – om te verzuimen en zijn verantwoordelijk voor 15% van de verzuimdagen in Nederland (TNO, 2012). 21% van de werknemers die verzuimen met rugklachten vindt dat het werk de hoofdoorzaak is van deze klachten en nog eens 32% vindt dat het werk mede de oorzaak is (TNO, 2012). Hoewel we steeds meer weten over de oorzaken en preventie van lage rugklachten, daalt het percentage door werknemers gerapporteerde klachten en risicofactoren niet (Koppes e.a., 2012).

    Auteurs

    Paul Kuijer, Jos Verbeek, Leo Elders, Nico van Roden, Marion van den Wittenboer, Bart Visser, Marian Lebbink, Lex Burdorf en Carel Hulshof
  • Ergonomie en octrooien: Majamoo Kitastick kindereetstokjes
    Document downloaden

    Publicatie: WO0042889A1, 27 juli 2000. Marktintroductie: najaar 2011

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • The Co-Constructing Stories method
    Document downloaden

    In the early phases of the design process, designers would like to be informed about whether the concepts they are generating will be regarded useful by the intended user group. One way to get that information is to explore early design concepts with users, as they are the domain experts. However, early design concepts are not yet concrete proposals and exploration of these concepts with users needs facilitation.

    Auteurs

    D. Ozcelik Buskermolen, MSc and dr. J.M.B. Terken
  • Persuasive systems for safety
    Document downloaden

    Many accidents and injuries at workplaces are caused by violations against safety regulations, like the use of personal protective equipment. Instead of trying to enforce safe behavior by controls and sanctions we tried to assist users by showing them computer-generated reminders at the most relevant moments. To gain insight in the psychological processes, we tested the impact of different looking reminders against each other. Surprisingly, a laboratory study shows that a reminder per se has lesser impact on the behavior than its optical appeal. These results strongly advocate to not only consider the information of computer output concerning safety or warning signs, but also their shape and psychological impact.

    Auteurs

    Matthias Hartwig and Armin Windel
  • Zitten: wat weet je stoel daar nu van?
    Document downloaden

    Een veldstudie naar zithoudingen en zittijd tijdens kantoorwerk Dit artikel is geschreven op basis van onderzoek gericht op het meten van zitgedrag van kantoorwerkers en het evalueren van twee typen interventies om zithoudingen te verbeteren (Netten, 2011). Daarna is praktijkdata van het zitgedrag vergeleken met de richtlijnen voor zittijden uit Ryan et al. (2011).

    Auteurs

    M.P. Netten, L.H.M. van der Doelen en R.H.M. Goossens
  • idAnimate - sketching animations to support conceptual design
    Document downloaden

    During the early stages of the design process designers need to illustrate their ideas so that these can be visualized, shared and discussed within the design team and with end users to collect feedback. However, creating such visualizations can be a cumbersome and time-consuming activity, especially when the design concepts contain dynamic elements such as user interaction, behaviour, or time-dependant events. Prototyping tools such as Axure or uVision require a substantial amount of effort and level of commitment, while static sketches can be too limiting in the information they convey. idAnimate helps designers bridge this gap by allowing them to rapidly create animated sketches in a simple and intuitive way, enabling them to quickly show their concepts, even those that include dynamics. Thanks to idAnimate, designers can reduce the amount of labour required to iterate by quickly externalizing, sharing and discussing their ideas without the need for expensive prototyping. This paper presents idAnimate, discusses it in relation to existing design tools, and guides the reader through an example to illustrate how it may be utilized in a design scenario.

    Auteurs

    Javier Quevedo-Fernández, MSc and prof. dr. ir Jean-Bernard Martens
  • Mens en technologie: aandacht voor gedrag en beleving in een technologische wereld
    Document downloaden

    Technologie beïnvloedt het welzijn en gedrag van mensen, de sociale interactie tussen mensen en de rol van de mens in de maatschappij. Belangrijke aspecten van deze relatie zijn gedragsverandering, zelfredzaamheid en acceptatie van technologie. Tegelijkertijd worden het ontwerp en de implementatie van technologische innovaties beïnvloed door factoren als menselijk gedrag, drijfveren en gebruiksomgeving. Het betrekken van de gebruiker in het ontwerpproces, human factors in interactie en de rol van beleving en emoties in technologische innovaties zijn in deze relatie van essentieel belang. Helaas blijft de rol van de gebruiker vaak onderbelicht. Dit artikel is dan ook een pleidooi voor meer aandacht voor menselijk gedrag en beleving in technologische innovatie.

    Auteurs

    J.A. (Janienke) Sturm
  • Getting started with Virtual Reality
    Document downloaden

    As a designer you might be familiar with various forms of concept representations, such as (animated) sketches, storyboards or physical prototypes. These representations can facilitate communication with stakeholders such as end-users. Involving end-users in the early stages of the design process allows you to ask what end-users think of a product concept, see how end-users would use a product concept or even ask end-users to assist in the definition of a product concept. When developing new, complex or interactive products, ‘traditional’ concept representations sometimes fail to fully convey the product, interactions or use context. Presenting a product concept in a concrete use context or use situation makes it easier for end-users and other stakeholders to understand the product concept. For example, when evaluating the user interface of a new printer, it is important to not only show the screen and buttons, but also the printer of which the user interface is part. This article explains how Virtual Reality (VR) can be used to create realistic and representations of future products, user-product interactions and use contexts.

    Auteurs

    Dr.ir. Jos Thalen en dr.ir. Mascha van der Voort
  • Ergonomie en octrooien: Freekey sleutelring
    Document downloaden

    Publicatie: WO2011123009A1, 6 oktober 2011. Marktintroductie: voorjaar 2012

    Auteurs

    Wouter Kanneworff en Danielle Vossebeld
  • Engagementgame: Een computerspel voor bevlogen personeel
    Document downloaden

    Hoe zorg ik ervoor dat mijn medewerkers geen werkstress ontwikkelen? Hoe blijven mijn medewerkers bevlogen aan het werk? Om managers te helpen een antwoord te vinden op deze vragen is TNO op zoek gegaan naar een nieuw, innovatief type interventie: een serious game. Samen met 365, ING en Ranj heeft TNO een computerspel ontwikkeld waarmee managers leren hoe ze werkstress kunnen voorkomen en bevlogenheid kunnen stimuleren. Dit artikel beschrijft de aanleiding, het ontwikkelproces en de eerste ervaringen van de deze game, genaamd de Engagementgame.

    Auteurs

    drs. M.C. Bakhuys Roozeboom en dr. N. Wiezer
  • Toegepast: Wired PAS Medisch alarm systeem
    Document downloaden

    Ontwerp: Bluelarix Designworks

    Auteurs

    Danielle Vossebeld
  • Musiceren met één hand. Een overzicht van oplossingen gebaseerd op een interdisciplinaire aanpak
    Document downloaden

    Er zijn vele ergonomische oplossingen ontwikkeld voor musici die de beschikking hebben over slechts één (volledig) functionerende hand. Door deze oplossingen wordt het mogelijk om de problemen te overwinnen die voortvloeien uit de oorzaken, zoals een tekort aan fysieke conditie, onvoldoende spierkracht of ontbrekende delen van de arm/hand. Dit artikel (ref. 1) biedt een overzicht aan de hand van vijf soorten oplossingen. De beschreven (ergonomische) oplossingen maken duidelijk dat een interdisciplinaire aanpak nodig is om musiceren op een aangepaste wijze mogelijk te maken.

    Auteurs

    K.H. Woldendorp
  • Musculoskeletale klachten bij musici: van vóórkomen naar voorkómen
    Document downloaden

    Tot wel 87% van de musici ervaart musculoskeletale klachten. Dit artikel geeft een overzicht van de prevalentie en risicofactoren voor het ontstaan van klachten. Naast behandeling is ook preventie belangrijk om klachten in de toekomst te voorkomen. Momenteel wordt er in Nederland een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar het effect van een preventieprogramma op het voorkómen of verminderen van klachten van het houdings- en bewegingsapparaat bij conservatoriumstudenten.

    Auteurs

    Vera A.E. Baadjou, MSc, prof.dr. Jeanine A.M.C.F. Verbunt, dr. Marjon D.F. van Eijsden-Besseling, prof.dr. Rob A. de Bie en prof.dr. Rob J.E.M. Smeets
  • Gehoorproblemen bij musici
    Document downloaden

    Veel beroepsmusici hebben gehoorproblemen als gevolg van langdurige blootstelling aan harde muziek. De eerste gehoorbeschadiging treedt vaak op in het horen van de hoge tonen. Uit onderzoek blijkt dat bij beroepsmusici de volgens de Arbonorm toegestane maximale auditieve belasting frequent wordt overschreden, mogelijk door het geluid dat met het eigen instrument wordt geproduceerd dan wel door de instrumentalist die achter of naast de muzikant in het orkest zit. Er zijn beschermende, preventieve maatregelen, maar deze worden te weinig toegepast. Er is een convenant gesloten dat informatieverschaffing, preventieve maatregelen en revalidatie voorschrijft.

    Auteurs

    Dr.ir. J.A.P.M. de Laat
  • Het meten van handarmtrillingen
    Document downloaden

    Validiteit en betrouwbaarheid van het beoordelen van hand-armtrillingen met de HARM-methode. Blootstelling aan mechanische trillingen op het werk als gevolg van het hanteren van aangedreven handgereedschap kan klachten veroorzaken aan de bovenste extremiteiten. Betrouwbare en valide instrumenten om deze blootstelling te beoordelen zijn schaars. Daarom is een methode ontwikkeld, de HARM-methode, om hand-armtrillingen subjectief te beoordelen. In dit onderzoek zijn de interbeoordelaarsbetrouwbaarheid en validiteit van deze methode getoetst

    Auteurs

    Margriet Formanoy, Pieter Coenen, Marjolein Douwes, Tim Bosch en Heleen de Kraker
  • Dynamische werkplekken: wat vinden gebruikers ervan?
    Document downloaden

    Aan zittend werk kleven gezondheidsrisico’s. Dynamische werkplekken, werkplekken waaraan (computer)werkzaamheden gecombineerd worden met lichaamsbeweging, kunnen deze mogelijk verminderen. Wij evalueerden drie dynamische werkplekken: een loopband, een fietsergometer en een zittende elliptische trainer (ZET) bij negentien kantoormedewerkers met zittend werk.

    Auteurs

    Dianne Commissaris, Reinier Könemann en Mart Hoogenhout
  • Duurzaam inzetbaar in de bouw
    Document downloaden

    In dit artikel wordt een samenvatting gegeven van het proefschrift dat Karen Oude Hengel op 8 maart 2013 heeft verdedigd aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De belangrijkste doelstellingen van het proefschrift zijn het identificeren van factoren die de duurzame inzetbaarheid van werknemers in de bouw bevorderen en het ontwikkelen en evalueren van een preventie programma op bouwplaatsen in Nederland gericht op de duurzame inzetbaarheid van werknemers.

    Auteurs

    Karen M. Oude Hengel, Birgitte M. Blatter, Paulien M. Bongers en Allard J. Van der Beek
  • Afgestudeerd: Design of an ergonomic electric guitar
    Document downloaden

    Auteurs

    Gaurav Genani, Marijke Dekker and Johan Molenbroek
  • Toegepast: Toro kruiwagen
    Document downloaden

    Ontwerp: vhp human performance i.s.m. Formixx en Matador BV

    Auteurs

    Danielle Vossebeld
  • Statische houdingen tijdens levende-nierdonaties: de handgeassisteerde versus de laparoscopische aanpak
    Document downloaden

    In 2010 ontvingen 865 Nederlanders die lijden aan chronisch nierfalen een nieuwe nier. Maar er wachten nog steeds 892 patiënten op een donornier en ongeveer 1275 dialysepatiënten sterven elk jaar. Levende-nierdonatie lijkt een geschikte optie om het donortekort te verminderen. Hierbij staat een ‘gezond’ familielid (maar soms ook een anonieme donor) een nier af. In 2010 was 55% van de getransplanteerde nieren afkomstig van een levende donor. Aangezien deze gezonde donoren geen direct voordeel van de operatie ondervinden, moet hun veiligheid en daarmee dus ook de veiligheid van de operatie worden gewaarborgd.

    Auteurs

    Linda Wauben, Armagan Albayrak, Nienke Dols, Richard Goossens, Jan IJzermans
  • Duurzame inzetbaarheid: een nieuwe HR-hype?
    Document downloaden

    We stellen vast dat duurzame inzetbaarheid van mensen zich nestelt in de top vijf van toekomstige managementprioriteiten. Is dit alweer een hype of is er meer aan de hand? In dit artikel proberen wij de context te schetsen die aan de basis ligt van dit fenomeen. Wij doen dit vanuit het geldende kader in België.

    Auteurs

    Eva Vandenheede en Frank Van der Sijpe
  • Onder schot: effecten van angst op het schietgedrag van politieagenten
    Document downloaden

    Stress is inherent aan het werk van politieagenten. Agenten worden regelmatig geconfronteerd met agressief gedrag van burgers, moeten verdachten achtervolgen, en – in extreme gevallen – levensbedreigende situaties beëindigen met hun vuurwapen. De laatste jaren worden politieambtenaren steeds vaker geconfronteerd met misdaden die gepaard gaan met geweld (Timmer & Pronk, 2011). In Nederland wordt gelukkig niet vaak geschoten door agenten, gemiddeld 30 incidenten per jaar (Timmer, 2005), maar gegeven de vaak ernstige gevolgen blijft het een onderwerp met grote impact.

    Auteurs

    Dr. Arne Nieuwenhuys
  • Design implications for digital role-based support in intensive care nursing
    Document downloaden

    Medical staff should not only possess excellent clinical skills, but also be proficient in non-clinical, or non-technical, skills. These skills play an important role in, for example, teamwork, task management and coping. Our research investigates how product design can help support medical staff in their day-to-day non-clinical tasks. In the study presented here we focus on the work of intensive care nurses (ICU nurses). Workload and burn out rates are relatively high among this group. We investigated the functions future digital systems might offer to support them in their roles as practitioner, scholar and human. An interactive prototype was used to collect insights from ICU nurses. The results are design implications for digital role-based support for non-clinical tasks of ICU nurses.

    Auteurs

    Marijke Melles, Adinda Freudenthal en Huib de Ridder
  • De fysieke belasting van chirurgen tijdens laparoscopische chirurgie
    Document downloaden

    Laparoscopie is een minimaal ingrijpende operatiemethode in de buikholte waarbij de chirurg met een endoscoop de buikholte kan inspecteren. Door een drastische afname van de hoeveelheid schade aan de buikwand ten opzichte van open chirurgie heeft de patiënt veel voordeel van deze techniek. Chirurgen daarentegen lijken te worden blootgesteld aan een hogere fysieke belasting.

    Auteurs

    Chantal Alleblas MSc BEng
  • Burn-out en fysieke arbeidsomstandigheden
    Document downloaden

    Burn-out wordt gedefinieerd als ‘een syndroom dat gekenmerkt wordt door emotionele uitputting, depersonalisatie en verminderde persoonlijke bekwaamheid dat kan voorkomen bij mensen met contactuele beroepen’ (Maslach e.a., 1996). De prevalentiecijfers van burn-out lopen sterk uiteen en zijn vaak moeilijk met elkaar te vergelijken. Deze variatie is vooral te wijten aan verschillen in gebruikte definities, meetmethoden, meetmomenten en onderzoeksopzet.

    Auteurs

    Sofie Vandenbroeck PhD, RN, Maarten Sercu MSc, Hilde De Man MSc, Hans De Witte PhD, Els Vanbelle MSc en Lode Godderis MD, PhD
  • Uw bed beïnvloedt uw slaap
    Document downloaden

    In dit onderzoek wordt het belang van een goede lichaamsondersteuning tijdens de slaap onderzocht. Onderzoek toont aan dat een verbeterde lichaamsondersteuning een positief effect heeft op zowel de slaap als op het dagelijks functioneren. Dit artikel beschrijft enerzijds hoe de vorm van de rug tijdens het slapen bepaald kan worden – belangrijk voor een goede matraskeuze – en bespreekt anderzijds hoe een goede lichaamsondersteuning de slaap zelf kan beïnvloeden. Tot slot geven we enkele tips voor de aankoop van een nieuw slaapsysteem om uw slaapmomenten zo optimaal mogelijk te benutten.

    Auteurs

    D. Van Deun, V. Verhaert, T. Willemen, B. Haex en J. Vander Sloten
  • Slaapapneupatiënten en hun slaapkwaliteit
    Document downloaden

    Uit onderzoek is gebleken dat traditionele varianten van positietherapie, zoals tennisballen, positiebanden of alarmen, ter behandeling van positieafhankelijke slaapapneupatiënten, effectief zijn. Toch worden therapieën in de praktijk nauwelijks toegepast door de lage therapietrouw op de lange termijn. Dit wordt mede veroorzaakt door de grote ongemakken van de bestaande technieken, zoals rugklachten door het liggen op een bult, beperkte vrijheid om te draaien en een verstoorde nacht. NightBalance ontwikkelde daarom in samenwerking met de Technische Universiteit Delft en het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis Amsterdam een nieuw succesvol en effectief medisch hulpmiddel om met alle ongemakken af te rekenen.

    Auteurs

    Arjan van der Star en Eline van Beest
  • Mobiele gezondheidsbevordering in de luchtvaart
    Document downloaden

    Vermoeidheid als gevolg van onregelmatige werktijden komt regelmatig voor, zeker bij vliegend personeel in de luchtvaartsector. Uit recent onderzoek blijkt 45% van de ondervraagde werknemers overmatige vermoeidheidsklachten te ervaren. Specifieke adviezen, gericht op vermindering van vermoeidheid en verstoring van het bioritme, kunnen mogelijk uitkomst bieden. Studies tonen echter aan dat de wijze waarop deze informatie aan de doelgroep wordt aangeboden cruciaal is voor de mate van opvolging. De in dit artikel beschreven interventie MORE Energy probeert dit probleem op te lossen en maakt daarvoor gebruik van een smartphone-applicatie en een website, om de adviezen op maat aan het vliegend personeel aan te kunnen bieden.

    Auteurs

    Alwin van Drongelen, Cécile R.L. Boot, Hynek Hlobil, Allard J. van der Beek en Tjabe Smid
  • Praktijkonderzoek: teamtillen in de bouw
    Document downloaden

    Is het tillen van 100 kg met zijn vieren zwaarder dan 50 kg met zijn tweeën? Hoewel het tillen en verplaatsen van bouwmaterialen steeds vaker mechanisch gebeurt, blijven er altijd situaties waarbij dit, om diverse redenen (organisatorisch, technisch of bedrijfseconomisch) niet (goed) mogelijk is. Handmatig tillen van gewichten zwaarder dan 50 kg komt derhalve nog steeds voor in de dagelijkse praktijk.

    Auteurs

    Hetty Vermeulen en Nicolien de Langen
  • 50 jaar ergonomie in Nederland!
    Document downloaden

    Op 25 en 26 oktober vond het Jubileumcongres ‘Ergonomie met Hand en Verstand’ plaats. De twee ergonomieverenigingen en de stichting in Nederland – NVvE, ReN en SRe – vierden allen hun jubileum. Met ruim 130 geïnteresseerden werd er op deze twee dagen teruggekeken hoe het vak ergonomie is veranderd in 50 jaar en werd op een interactieve manier nagedacht over de toekomst van de ergonomie.

    Auteurs

  • Wie kust de Nieuwe Werker wakker?
    Document downloaden

    Bedrijven en organisaties lijken het nieuwe werkconcept ‘Het Nieuwe Werken’ (HNW) massaal te omarmen, en het zou de oplossing zijn voor alle uitdagingen waar we als werkend Nederland voor staan. Maar is HNW echt zo geweldig als we denken? En hoe passen we het goed toe? In dit artikel willen we op basis van onze expertise en ervaringen uit diverse onderzoeken naar de effecten van HNW een eerlijk beeld geven van de mogelijke gevolgen van HNW. Met name staan we stil bij de keerzijde van de medaille, die naar onze mening onderbelicht blijft in de media.

    Auteurs

    Merle Blok en Lottie Kuijt-Evers
  • Task-location optimization in the Hybrid workspace: the role of reflection
    Document downloaden

    Our research shows that the perceived productivity increases when people work at different work locations. Employees tend to optimize the fit between the work location characteristics and the tasks they have to employ. An important implication of our research is that modern workplaces should become more hybrid (multiple work locations), which allows employees to choose between different work locations to fit their tasks. This article also describes the role of employees’ reflection on work locations. We conclude that the more people reflect on the work location, the more they optimize the fit between task and location, the higher the perceived productivity.

    Auteurs

    Peter van Baalen, Nick van der Meulen, Janieke Bouwman en Michaela Schippers
  • Ontwerpen met virtual reality
    Document downloaden

    Virtual reality komt steeds vaker voor in ons dagelijks leven; van augmented reality apps tot Kinect spelcomputers, 3D-televisie en Minority Report. In dit artikel wordt onderzocht hoe virtual reality kan worden gebruikt voor de communicatie tussen productontwerpers en eindgebruikers. Virtual reality maakt het namelijk mogelijk om gebruikers producten te laten testen nog voordat de producten gemaakt zijn, en geeft hiermee ontwerpers de kans om al vroeg in het ontwerpproces feedback te krijgen op productconcepten. Dit artikel presenteert een aanpak waarin ontwerpers zelf potentiële toepassingen van virtual reality identificeren en evalueren. Deze inzichten worden uiteindelijk gebruikt voor het opstellen van richtlijnen voor het gebruik van virtual reality als ontwerptool, of als beginpunt voor de ontwikkeling van software tools die aansluiten bij de kennis en vaardigheden van ontwerpers.

    Auteurs

    Jos Thalen
  • Persoonlijke inspiratie op een flexwerkplek
    Document downloaden

    Gebrek aan personalisatie van de flexwerkplek is een belangrijk zorgpunt bij introductie van het nieuwe werken. En er zijn indicaties dat persoonlijke verzamelingen om een werknemer heen de creativiteit bevorderen. In dit artikel wordt de ontwikkeling van een product gericht op deze twee aandachtspunten beschreven. Het betreft een projectie op de tussenwand achter de tafel, die zelf vormgegeven kan worden. Een pilotonderzoek onder gebruikers toont aan dat het inspirerend werkt en de gebruikers willen het allen gaan gebruiken.

    Auteurs

    Tim Tackenberg, Hilke de Wit, Marieke Sonneveld en Peter Vink
  • Human Factors research methods in the design and evaluation of applied virtual environments
    Document downloaden

    The involvement of users and stakeholders in the design and evaluation of virtual environments (VEs) is critical to the success of the end solution. However, working with industrial partners on the development of VEs presents a number of challenges for the Human Factors (HF) researcher. Some of the issues (e.g. limited time of the industrial partners) are typical of any research project; others (e.g. simulator sickness, unreliability of prototypes) are more specific to ICT projects. This paper presents an overview of the requirements definition, design and evaluation methods adopted in the development of applied virtual environments. Recommendations are provided for overcoming the challenges, including: involve end-users and stakeholders throughout the VE development process; provide HF support to developers in understanding user/stakeholder requirements; and consider the availability of industrial partners when selecting HF methods.

    Auteurs

    Glyn Lawson, Setia Hermawati, Mirabelle D’Cruz, Sue Cobb, Sally Shalloe
  • Human-machine system design: the integrated use of human factors, virtual environments and product lifecycle management
    Document downloaden

    Virtual environments open new possibilities for taking account of the human early in the product design. This paper provides a brief insight into the research in this area conducted by the Human–Machine Interaction and Virtual Engineering team at VTT Technical Research Centre of Finland. The paper describes the methods and approaches that are applied in case examples, leading to a number of benefits for the industry, such as faster time-to-market, better usability, and improved information sharing and knowledge creation. The vision is to design for humans in the context of human–system interaction. This vision both develops and applies the multidiscipline distributed framework and platform for the integrated use of virtual environments, human factors, and product lifecycle management.

    Auteurs

    S. Aromaa, S.P. Leino, S. Kiviranta, B. Krassi and J. Viitaniemi
  • Vliegveldmarkering in operatiekamer maakt zorg veiliger
    Document downloaden

    Design van de werkomgeving heeft een belangrijke invloed op menselijk gedrag. In dit artikel wordt betoogd hoe het aanbrengen van vloermarkering in de operatiekamers van Het Oogziekenhuis Rotterdam leidde tot een betere positionering van instrumenten en mensen. Waarom investeren in training en scholing van hoogopgeleide professionals als een simpele lijn op de grond ook werkt?

    Auteurs

    Dirk de Korne, Jeroen van Wijngaarden, Frans Hiddema en Niek Klazinga
  • Ontwerpen voor een betere maatschappij
    Document downloaden

    Ontwerpers weten natuurlijk al lang dat producten niet alleen maar het gebruik ondersteunen dat zij voor ogen hadden. Gebruikersonderzoeken laten vaak pijnlijk zien hoe veronderstellingen van ontwerpers niet in lijn hoeven te liggen met interpretaties van gebruikers. Zo’n verschil is vaak bron van frustratie, maar kan evengoed leiden tot plezierige ervaringen. Producten kunnen ons onbewust verleiden tot handelingen die niet in lijn liggen met de bedoelde functie van het product. Kennen we niet allemaal de verleiding die uitgaat van het bubbeltjesplastic?

    Auteurs

    Nynke Tromp
  • Effects of sudden cart movement on the trunk in different phases of cart pushing
    Document downloaden

    Pushing is a common task of manual material handling activities in many workplaces and considered as a risk factor of low-back pain. When performing pushing tasks, sudden and unexpected changes in exerted hand forces may induce the mechanical perturbation to the trunk. Additionally, handle height is one of the ergonomic factors as well as expectation of the impending perturbations, which may affect trunk posture and trunk muscle activity when the perturbations occur. Therefore, we aimed to evaluate the factors of handle height and expectations on the trunk during an initial phase, a sustained phase and an end phase in pushing tasks. When pushing at hip height or expected the changes in exerted forces, increases in trunk muscle activity and decreases in trunk inclination after the perturbations in three phases were observed. We recommend reducing the possibility of unpredictable perturbations to decrease the risk of low back injury.

    Auteurs

    Yun-Ju Lee, Marco Hoozemans en Jaap van Dieën
  • Beïnvloeding door technologie
    Document downloaden

    Steeds vaker worden interactieve applicaties ontworpen met het doel om het gedrag van gebruikers te beïnvloeden. Dit artikel beschrijft hoe interactieve applicaties gebruik kunnen maken van psychologische beïnvloedingsprincipes om effectiever het gedrag van gebruikers te veranderen. Gezien de grote individuele verschillen in de reacties op beïnvloedingsprincipes zal effectieve technologie zich moeten aanpassen aan de gebruiker.

    Auteurs

    Dr. Maurits C. Kaptein
  • Visuele informatie op verpakkingen
    Document downloaden

    Gebruiksvriendelijke verpakkingen zijn verpakkingen waarbij ontwerpers onder andere rekening houden met het waarnemings- en informatieverwerkingsproces van de gebruiker. Vanuit dit oogpunt zijn, aan de hand van verpakkingsontwerprichtlijnen die betrekking hebben op dat waarnemings- en informatieverwerkingsproces, een aantal consumentenverpakkingen geanalyseerd. Dit heeft geresulteerd in een overzicht met knelpunten met betrekking tot gebruiksgemak en mogelijke oplossingsrichtingen die kunnen worden ingezet met twee- en driedimensionale verpakkingselementen.

    Auteurs

    Nienke Peeters en Mariana Gelici-Zeko
  • Stemergonomie: een vat vol dynamiek
    Document downloaden

    De aandacht voor de stem in de context van de beroepsuitoefening kent de laatste jaren een sterke uitbreiding, zowel naar aandachtsgebieden als naar doelgroepen. Om duurzame resultaten te bereiken wordt deze uitgebreide aandacht best gecombineerd met een stemergonomische aanpak. We bespreken de elementen van stemergonomie en belichten de mogelijke actiepunten om stemergonomie in de toekomst beter te laten slagen.

    Auteurs

    Wivine Decoster
  • Sprakeloos - Het vóórkomen en voorkómen van stemproblemen binnen de beroepsbevolking
    Document downloaden

    In dit artikel wordt globaal een overzicht gegeven van het voorkomen van stemstoornissen onder de beroepsbevolking. Tevens wordt duidelijk dat het voorkomen en behandelen van deze stoornissen niet op het specifieke gebied ligt van één discipline. Integendeel: zoals ook in het ontstaan van de stoornissen verschillende factoren een rol spelen, vraagt de preventie en de behandeling van deze stoornissen een interdisciplinaire aanpak. Ook ergonomische principes zijn hierbij uitermate van belang.

    Auteurs

    Drs. M.M.G.E.C. de Jong
  • Openingsgemak van dagelijks gebruikte verpakkingen - een overzicht
    Document downloaden

    Dit artikel gaat in op het openingsgemak van verpakkingen, of liever: het ontbreken hiervan. Het beschrijft de studies die gedaan zijn naar verschillende aspecten van het openen en onderschrijft de noodzaak van dit soort toegepast ergonomisch onderzoek en nog meer het belang van de benodigde vertaalslag naar richtlijnen voor het ontwerpen van verpakkingen.

    Auteurs

    Mariana Gelici-Zeko en Jos de Lange
  • Ruimteakoestiek, steminspanning en spraakverstaanbaarheid
    Document downloaden

    Geluid of lawaai op de achtergrond en overdreven galm in de ruimte waar men vertoeft zijn bekende factoren die het spraakverstaan en de steminspanning nadelig beïnvloeden. Het verkeerslawaai in de buitenomgeving, drukke leerlingengroepen, galm in sportzalen, druk bezette restaurants of recepties zijn inderdaad frequent problematisch voor de spraakcommunicatie.

    Auteurs

    Gerrit Vermeir
  • Inzetten op de gezondheid en bel van brandweerlieden
    Document downloaden

    In beroepen waar de werkzaamheden of gezondheidsklachten kunnen leiden tot aantasting van de veiligheid van de werknemer en/of van derden én de risico’s van het werk niet te reduceren zijn, is het van groot belang de gezondheid en veiligheid van werknemers te monitoren. Voorbeelden van beroepen waarvan hier sprake is, zijn brandweer, politie en ambulance. Het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid, AMC, Amsterdam heeft vanaf 2001 verschillende onderzoeken uitgevoerd ter optimalisatie van het in kaart brengen van aan het werk gerelateerde gezondheid en belastbaarheid van brandweerlieden, waarna geschikte interventies kunnen worden ingezet. Afgelopen jaren heeft er een implementatieonderzoek plaatsgevonden van het preventief medisch onderzoek voor brandweerlieden in de praktijk. De bruikbaarheid is onderzocht en in het proefschrift van Marie-Christine Plat beschreven. Dit artikel is een samenvatting hiervan.

    Auteurs

    Marie-Christine J. Plat, Monique H.W. Frings-Dresen en Judith K. Sluiter
  • A designers approach towards usability and packaging
    Document downloaden

    In Western countries people open on average seven packagings per day (first time opening). People are thus confronted with packaging every day. Many of these remain difficult to use. Examples of problems that occur are: hard to open or pour, hard to hold, or not enough grip. In many occasions tools are needed to open them, for example glass jars with metal caps, flexible packaging with films that are sealed very tight, carton boxes closed with tape and glue, and many others can be enumerated.

    Auteurs

    Jos de Lange en Roland ten Klooster